Every number on this site comes from a document I can point to:
Official papers first: Terms of Reference, clearance letters, Expert Appraisal and Forest Advisory Committee minutes, EIA reports, forest orders, gazettes and Central Electricity Authority records, mostly from the Parivesh portal.
News second: only from a fixed list of outlets (see About), summarised in my own words.
Every claim is labelled documented, reported, alleged (always with who alleges it) or official claim. The ⓘ beside a number shows the page and sentence it comes from.
Daily updates are added automatically and marked "not yet reviewed" until an editor checks them.
When sources disagree, I show both figures side by side.
Spotted a mistake, or have a document I should see? Write to daredavil239804@gmail.com with the page, the claim and, if you can, a source. I reply within 7 days and note every fix on the page.
Please check the linked source before you forward a figure.
Independent and unfunded. Every number links to its source: please check it before you share. Allegations are marked and attributed. Terms & disclaimer ·
17.1 (estimate)DocumentedDerived on this siteStorage implied by us from capacity × rated hours or annual generation; see the project note.Environmental Clearance, Saidongar-1 PSP (MoEFCC) · 12 January 2026
48,557 is the count in the FAC minutes that recommended Stage-I (documented); 48,000 is the developer's own rounded EIA estimate (documented). 32,490 is the number reported from the Oct 2026 felling permission, whose text is not public. The 16,067 gap to the FAC count is unexplained; a phased Stage-II approval is one possible reason but is unverified. The FAC minutes of 8 May 2026 (CA land change) give no tree count and do not mention phasing, so they do not explain the gap. Show side by side; never average.
Terms of Reference (ToR)The list of studies an EIA must cover, set by the expert committee. Getting a ToR is the first clearance step, not a permission to build.More in glossary → 18 Feb 2025.
Expert Appraisal Committee (EAC)The central committee of experts that recommends ToR and EC for river valley and hydro projects, including PSPs.More in glossary → sub-committee (Prof. G. J. Chakrapani, Ajay Kumar Lal, Dr Krishnendu Mondal of MoEFCC) visited 21–23 Apr 2025; its report, considered 14 May 2025, saw the lower reservoir on the Pej in person but judged the upper reservoir ('barren', 'minimal grassland') only from Torrent's drone footage, as it was not accessible.
It asked Torrent to narrow the approach road (17 ha of the 233 ha forest).
Environmental clearance (EC)The environment ministry's permission for a project, given after the EIA and public hearing, with conditions attached.More in glossary → 12 Jan 2026.
Forest Advisory Committee (FAC)The central committee that recommends whether forest land may be diverted for a project.More in glossary → recommended Forest clearance (Stage-I / Stage-II)Central permission to use forest land for a project. Stage-I is in-principle approval with conditions; Stage-II is final approval.More in glossary → on 2 Dec 2025; MoEFCC accorded it on 31 Dec 2025.
On 8 May 2026 the FAC accepted a change of Compensatory afforestation (CA) and CAMPAPlanting on other land to 'replace' forest that is cut. The developer pays; the money goes to a state CAMPA fund.More in glossary → land: the first site (243.37 ha at Nive, Khed, Ratnagiri) fell through after owners withdrew consent, and 252.7597 ha at Kemase and Dhankal (Patan, Satara), already forest-like (canopy 0.6–0.7) and in the buffer of Western Ghats / SahyadriThe 1,600 km mountain chain along India's west coast: older than the Himalaya, a UNESCO World Heritage site and a global biodiversity hotspot.More in glossary →Wildlife sanctuary (WLS) and tiger reserveProtected areas under the Wild Life (Protection) Act. A tiger reserve has an inviolate core and a surrounding buffer.More in glossary →, was taken instead.
Those minutes give no tree count and say nothing about Stage-II or phasing.
Torrent's Jun 2026 compliance report says Stage-II compliance was uploaded on PariveshThe environment ministry's online portal for clearance applications, agendas and minutes.More in glossary →.
Final approval reportedly 6 Oct 2026; felling permission dated 14 Oct 2026 (order not public).
The 233 ha forest is 197.0272 ha reserved, 26.066 ha private and 9.9068 ha protected forest (FAC minutes, 8 May 2026).
Felling began around Dussehra and was halted 26–27 Oct after protests.
PM foundation stone scheduled 3 Nov 2026.
EC lists 14 Schedule-I speciesAnimals given the highest legal protection under the Wild Life (Protection) Act, such as leopard, sloth bear and pangolin.More in glossary → mammals in the study area; Bhimashankar WLS is 15.53 km and its Eco-sensitive zone (ESZ)A notified buffer around a sanctuary or national park where some activities are banned or regulated.More in glossary → 15.168 km away per the Alibag DCF letter cited in the EC (Torrent says 16 km).
The Environmental impact assessment (EIA)The study a developer must commission on a project's effects on land, water, wildlife and people before it can get an EC.More in glossary → calls the 233 ha 'shrub and grass dominated' with 'very sparse' small trees, yet counts about 48,000 trees.
The FAC minutes of 2 Dec 2025 record 48,557 trees, Canopy density / very dense forestHow much of the ground the tree crowns cover. 70% or more is 'very dense forest' in India's forest survey.More in glossary → 0.3, and that 197.7653 ha of the 233 ha lies inside the proposed Rajmachi Conservation Reserve (not yet notified) and inside the Western Ghats Ecologically Sensitive Area (ESA)About 56,825 sq km of the Western Ghats proposed for protection since 2014; still only a draft, reissued six times.More in glossary → of the 31 Jul 2024 draft; the FAC recommended Stage-I anyway, telling the developer to seek approval later if the reserve is notified.
Storage MW, MWh and GWhMW is how fast power flows; MWh (or GWh = 1,000 MWh) is how much energy is stored or delivered.More in glossary → implied from 6,241.5 MU/yr.
Scheduled: PM to lay foundation stone for Karjat Pumped storage project (PSP)Two reservoirs at different heights: water is pumped up when power is cheap and released through turbines when power is needed.More in glossary →
Details and documents
Prime Minister Narendra Modi is scheduled to visit Karjat to lay the foundation stone of Torrent's 3,000 MWReported“…ct A forest order dated October 14, 2026, reportedly permits felling 32,490 trees in Karjat forests for Torrent Power’s proposed 3,000 MW Saidongar-I project. Commenting on the opposition criticism, state minister Meghna Bordikar said that the project was approved…”FPJ, 25 Oct 2026 Saidongar-1 project. Activists plan statewide plate-banging protests on the day.
The Forest Department reported that felling for the Karjat project has stopped amid opposition from villagers, environmentalists and parties. How many trees were already cut has not been disclosed.
Actor Sayaji Shinde, activists call for statewide protest over Karjat felling
Details and documents
At a press conference in Mumbai, activists alleged felling of 200–250 trees a day since Dussehra and a far higher real count than the 48,000Alleged“…down. Using modern machinery, trees are being cut in two to five minutes," More alleged, adding that on paper it is claimed that 48,000 trees will be cut for the project, but the company is actually chopping around 2.5 lakh trees. More claimed that the villages ar…”ThePrint: Greens see red in Torrent Power unit in Karjat · 26 October 2026 on paper. They said a Gram sabhaThe assembly of all adult voters of a village; under FRA and PESA its consent is needed for some decisions on land and forests.More in glossary → had resolved against the project and the Public hearingA meeting near the project site, run by the state pollution control board, where affected people can object on record.More in glossary → was held outside the affected area.
Opposition leaders visit Sai Dongar; CM calls criticism a 'fake narrative'
Details and documents
Aaditya Thackeray called the felling illegal and a 'massacre of nature'. CM Devendra Fadnavis said the project completed all approvals and local concerns would be considered.
Rohit Pawar called it 'an end of an entire ecosystem', citing destroyed nests and chicks. NatConnect asked MoEFCC to review the 233 haReported“…te Change to review the project’s environmental implications. The organisation has raised concerns over the proposed diversion of 233 hectares of forest land, warning of potential impacts on the Saidongar area’s natural resources, wildlife and local communities.…”FPJ · 25 October 2026 diversion. MoS Power said all central conditions were met.Reported“…Pawar Oppose Cutting Of 32,490 Trees For Karjat Power Project A forest order dated October 14, 2026, reportedly permits felling 32,490 trees in Karjat forests for Torrent Power’s proposed 3,000 MW Saidongar-I project. Commenting on the opposition criticism, state…”FPJ · 25 October 2026
A Forest Department permission dated 14 Oct allows felling of 32,490 treesReported“…Pawar Oppose Cutting Of 32,490 Trees For Karjat Power Project A forest order dated October 14, 2026, reportedly permits felling 32,490 trees in Karjat forests for Torrent Power’s proposed 3,000 MW Saidongar-I project. Commenting on the opposition criticism, state…”FPJ (citing TOI) on 233 haReported“…te Change to review the project’s environmental implications. The organisation has raised concerns over the proposed diversion of 233 hectares of forest land, warning of potential impacts on the Saidongar area’s natural resources, wildlife and local communities.…”FPJ (citing TOI) of forest at Saidongar. Times of India (via FPJ) says the Karjat DFO signed it; Mid-Day (via Urban Acres) describes a letter from the Range Forest Officer, Karjat East, directing immediate felling. The order itself is not public. Torrent's own EIA had estimated about 48,000 treesReported“clearing of 48,000 nos. of trees. (Trees proposed for plantation on Muck disposal area also”Saidongar-1 draft EIA executive summary (MPCB): cutting of about 48,000 trees, page21 · August 2025. Felling began around Dussehra.
MoEFCC final approval for 233 ha forest diversion at Karjat (reported)
Details and documents
An official cited by Urban Acres says the Union environment ministry gave final (Stage-II) approval to divert 233 haReported“…rding to an official cited in the report, the Union Environment Ministry granted final approval on October 6 for the diversion of 233 hectares of forest land and the felling of 48,000 trees. The approval and the conditions attached to it have become central to th…”Urban Acres · 25 October 2026 and fell 48,000 treesReported“…ning the diversion of 233 hectares of forest land, and the concerns raised by residents and environmental groups over the loss of 48,000 trees. The authorities’ next actions on project implementation and the proposed protest will determine the immediate course of th…”Urban Acres · 25 October 2026. Torrent's compliance report of 8 Jun 2026 says its Stage-II compliance had been uploaded on Parivesh. The approval text is not yet public.
Environmental clearance granted to Karjat (Saidongar-1) PSP
Details and documents
The EC covers 377 haDocumented“377 Ha at Village Potal, Saidongar, Ambot, etc, Sub District Karjat, District Raigarh,”Karjat EC, page1 including 233 haDocumented“consists of land acquisition of 377 ha in which 233 ha is forest area and remaining 144 ha is”Karjat EC, page15 of forest; it lists 14Documented“Mammals (14): Indian Jackal, Indian Fox, Indian Wolf, Jungle Cat, Leopard, Indian Porcupine,”Karjat EC, page25 Schedule-I mammals in the study area and declares Rehabilitation and resettlement (R&R)What a project must provide to people who lose homes, land or livelihoods.More in glossary → not applicable.
MoEFCC issued in-principle (Stage-I) approval to divert 233 haDocumented“consists of land acquisition of 377 ha in which 233 ha is forest area and remaining 144 ha is”Karjat EC (annexure: status of Stage-I FC, FRA), page15 · 12 January 2026 of forest for Saidongar-1, twelve days before the EC. The state had recommended the diversion on 19 Sep 2025. At EC time, gram sabha approval under Forest Rights Act (FRA)The 2006 law that recognises tribal and forest-dwelling communities' rights over the land and forests they use.More in glossary → for Dhak village was still pending with the SDM.
The FAC recommended Stage-I for 233 haDocumented“diversion of 233 ha. forest land (197.0272 Ha Reserved Forest, 26.066 Ha Private”FAC minutes, 2 Dec 2025 (MoM FC/MOM/AC/473103/2025), page176 · 2 December 2025 of forest and 48,557 treesDocumented“Also, the proposal involves felling of 48557 number of trees.”FAC minutes, 2 Dec 2025 (MoM FC/MOM/AC/473103/2025), page177 · 2 December 2025. It noted that 197.77 haDocumented“i.e. 197.7653 ha out of 233 ha, falls within the boundary of the proposed”FAC minutes, 2 Dec 2025 (MoM FC/MOM/AC/473103/2025), page179 · 2 December 2025 lies inside the proposed Rajmachi Conservation Reserve and the draft Western Ghats ESA, and cleared it anyway because the reserve is not yet notified.
Torrent's draft EIA for Saidongar-1, filed with MPCB for the public hearing, says the project needs 233 haDocumented“forest diversion for 233.0 Ha has been submitted vide proposal no.”Saidongar-1 draft EIA executive summary (MPCB), page3 · August 2025 of forest and 'cutting of about 48,000 treesDocumented“clearing of 48,000 nos. of trees. (Trees proposed for plantation on Muck disposal area also”Saidongar-1 draft EIA executive summary (MPCB), page21 · August 2025'. The same summary describes the forest as shrub and grass dominated with very sparse small trees.
A three-member sub-committee (EAC chair G. J. Chakrapani, member Ajay Kumar Lal, MoEFCC's Krishnendu Mondal) visited Saidongar-1 and -2 on 21–23 Apr 2025. It walked the lower reservoir on the Pej but saw both upper reservoirs only on Torrent's drone footage, as they were not accessible, and called them barren table-land. Its five recommendations were narrower approach roads (17 haDocumented“diversion (17 Ha out of 233 Ha proposed forest land) and should be reflected in the final layout.”EAC 31st meeting minutes, 14 May 2025 (site-visit reports, Annexures I and II), page131 · 14 May 2025 of Karjat's 233 haDocumented“non-forest land and 233.0 hectares is forest land. Consequently, diversion of forest land is required,”EAC 31st meeting minutes, 14 May 2025 (site-visit reports, Annexures I and II), page128 · 14 May 2025 forest), CWLW-approved wildlife plans, monsoon-only water draw, a Muck disposalRock and soil dug out for tunnels and caverns, dumped on land set aside for it.More in glossary → plan, and putting site-visit assurances in the EIA. The EAC accepted the report on 14 May 2025.
ToR for the 3,000 MWDocumented“filling requirement of 23 MCM) for lower dam of Saidongar-1 PSP of 3000 MW at Karjat, Raigad in”Karjat EC (recites ToR date), page26Open loopA PSP with at least one reservoir on a river or stream, so it changes natural water flow.More in glossary → project on the Pej River.
Torrent signs revised Memorandum of understanding (MoU)A non-binding agreement between the state and a developer to study and build a project at a site, with a water allocation.More in glossary → with Water Resources Department (5,600 MW)
Details and documents
Part of a ₹2.14 lakh crore round of PSP MoUs with seven companies.Reported“…hich updates a previous agreement from June 6, 2023, now focuses on establishing Pumped Storage projects with a total capacity of 5,600 MW, instead of the initially planned 5,700 MW. As per the earlier MoU signed with the Department of Energy, Government of Mahar…”Energetica India
Torrent signs MoU for Karjat, Maval and Junnar PSPs (5,700 MW)
Details and documents
All three sites described as off-stream with six hours of daily storage; ₹27,000 crore over five years.Reported“Torrent Power Limited has signed a memorandum of understanding (MoU) with the Government of Maharashtra for development of three pumped storage hydro projects of 5,700 MW capacity in Maharashtra.”Power Line
The 2013 land acquisition law (RFCTLARR) requires a rehabilitation and resettlement plan for affected families.
⚠️ What happened
Karjat's draft EIA says no R&R plan is needed, citing a 2014 Maharashtra notification that applies R&R only to private purchases of 1,000 haDocumented“…pact Assessment (EIA) report , no Resettlement and Rehabilitation (R&R) Plan is required as the proposed PSP project is less than 1000 ha. As per the Government of Maharashtra s Gazette notification (Maharashtra Gazette notification No. LQN. 12/2013/C.R. 190/A-2 d…”Land Conflict Watch (cites draft EIA and 27 Aug 2014 notification) or more. The project needs 377 haDocumented“377 Ha at Village Potal, Saidongar, Ambot, etc, Sub District Karjat, District Raigarh,”Karjat EC, page1.
Wildlife clearance and stricter scrutiny apply to projects near protected areas.
⚠️ What happened
Karjat is framed as 16 kmDocumented“…3,000-megawatt pumped storage project in Karjat, Maharashtra, against environmental concerns, saying the project is located about 16 km from the Bhimashankar Wildlife Sanctuary and that all its components fall outside the sanctuary and its eco-sensitive zone. T…”ThePrint: Torrent says project outside sanctuary from Bhimashankar and outside its ESZ, so no wildlife clearance. Yet its own EC lists 14Documented“Mammals (14): Indian Jackal, Indian Fox, Indian Wolf, Jungle Cat, Leopard, Indian Porcupine,”Karjat EC, page25 Schedule-I mammals in the study area and orders a human–animal conflict plan, and the site lies on the Bhimashankar–Malshej Wildlife corridorA strip of habitat that lets animals move between protected areas; usually has no legal protection of its own.More in glossary →.
Cumulative impact assessmentA study of the combined effect of all projects in one river basin or landscape, rather than one project at a time.More in glossary → and carrying-capacity studies show what many projects do to one basin together.
⚠️ What happened
None exists for the Kal, Savitri, Pej, Kalu or Koyna basins. Pane's upper dam is ~3 kmDocumented“· Upper Adani Dam is barely 3 kms from the proposed Upper Dam of 1500 MW Pane Pumped Storage by JSW.”SANDRP: letter to the EAC on the Adani dams · 29 November 2024 from Warasgaon's; residents say more projects are planned within 15–20 km of Karjat.
Tree enumeration fixes the compensation and the scale of felling.
⚠️ What happened
For Karjat: Torrent's own draft EIA estimates about 48,000 treesReported“…down. Using modern machinery, trees are being cut in two to five minutes," More alleged, adding that on paper it is claimed that 48,000 trees will be cut for the project, but the company is actually chopping around 2.5 lakh trees. More claimed that the villages ar…”ThePrint on 233 haReported“…te Change to review the project’s environmental implications. The organisation has raised concerns over the proposed diversion of 233 hectares of forest land, warning of potential impacts on the Saidongar area’s natural resources, wildlife and local communities.…”FPJ, the Oct 2026 felling permission is reported at 32,490Reported“…Pawar Oppose Cutting Of 32,490 Trees For Karjat Power Project A forest order dated October 14, 2026, reportedly permits felling 32,490 trees in Karjat forests for Torrent Power’s proposed 3,000 MW Saidongar-I project. Commenting on the opposition criticism, state…”FPJ, and activists allege far more are being cut. The same EIA describes the forest as shrub and grass dominated with very sparse small trees.
A gram sabha passed resolutions against the project; Torrent has not clarified its status. No community impact assessment was done and only 100Alleged“Citing the “executive summary of the project”, he claimed only 100 jobs will be created during the operation phase of the project.”ThePrint operational jobs are listed.
About 144 haDocumented“…orage hydropower project planned by Torrent Power Ltd . The project, covering a total of 370 hectares (233 ha of forest area and 144 ha of non-forested area), will comprise of two reservoirs. The upper reservoir will be constructed on the hilltop with maximum da…”Land Conflict Watch of private land to be acquired across six villages (Dhak 73.55 haDocumented“Bhaliwadi (2.29 ha), Ambot (1.34 ha), Potal (6.87), Pali (48.14 ha), Saidongar (11.79 ha) and Dhak (73.55 ha)”Land Conflict Watch, Pali 48.14 haDocumented“Bhaliwadi (2.29 ha), Ambot (1.34 ha), Potal (6.87), Pali (48.14 ha), Saidongar (11.79 ha) and Dhak (73.55 ha)”Land Conflict Watch). No household count published; R&R declared not applicable.
14 Schedule-I mammals in Karjat's study areaDocumented
WPA 1972 Schedule I
The project's own EC lists leopard, sloth bear, Indian wolf, four-horned antelope and pangolin among 14Documented“Mammals (14): Indian Jackal, Indian Fox, Indian Wolf, Jungle Cat, Leopard, Indian Porcupine,”Karjat EC, page25 Schedule-I mammals, and orders a human–animal conflict plan.
A contiguous forest linkage used by leopard, sambar, gaur, Shekru and langur. Karjat lies within it even though it is outside the sanctuary's legal line.
Muck, blasting and landslide-prone slopesDocumented
Karjat alone will excavate 110.78Documented“during construction/Operation phase is 110.78 lakh cum”Karjat EC, page22 lakh m³ of rock and dump 65.69Documented“factor and reuse would be 65.69 Lakh cum. The entire excavated material is”Karjat EC, page19 lakh m³ at three sites, on slopes where its EC requires landslide prevention. Raigad has seen deadly landslides (Taliye 2021, Irshalwadi 2023).
Activists allege a far higher tree count than official papers, a hearing held outside the affected area and a gram sabha resolution against the project.
Opposition leaders say tens of thousands of trees are being cut for Torrent's Karjat project; Rohit Pawar claims the count could reach one lakh. CM Fadnavis calls it a fake narrative and says 90,000 trees will be planted.
Ministers Ashish Shelar and Meghna Bordikar defend the Karjat project, saying it meets environmental and forest conditions. The Karjat Paryavaran Bachao Samiti says it will protest if felling continues.
Official claimNot yet reviewedTreesProtestClearance
या साइटवरील प्रत्येक आकडा मी दाखवू शकेन अशा एखाद्या दस्तऐवजातून आलेला आहे:
आधी अधिकृत कागदपत्रे: Terms of Reference (ToR), मंजुरीची पत्रे, तज्ज्ञ मूल्यांकन समिती (EAC) आणि वन सल्लागार समितीच्या (FAC) बैठकांचे इतिवृत्त, EIA अहवाल, वन विभागाचे आदेश, राजपत्रे आणि केंद्रीय विद्युत प्राधिकरणाच्या (CEA) नोंदी, बहुतेक Parivesh पोर्टलवरून.
नंतर बातम्या: फक्त ठरावीक माध्यमांतून (आमच्याविषयी पाहा), माझ्या शब्दांत सारांश.
प्रत्येक दाव्याला लेबल: अधिकृत दस्तऐवज, वृत्तांत, आरोप (आरोप कोण करतो ते नेहमी नमूद) किंवा अधिकृत दावा. आकड्याजवळील ⓘ तो आकडा ज्या पानावरून आणि वाक्यातून आला ते दाखवते.
रोजच्या नोंदी आपोआप जोडल्या जातात आणि संपादक तपासेपर्यंत त्यांवर "अद्याप पडताळणी बाकी" असे लिहिलेले असते.
स्रोतांमध्ये मतभेद असल्यास दोन्ही आकडे शेजारी शेजारी दाखवले आहेत.
चूक दिसली, किंवा मी पाहावा असा एखादा दस्तऐवज तुमच्याकडे आहे? daredavil239804@gmail.com वर पान, दावा आणि शक्य असल्यास स्रोत लिहून पाठवा. मी 7 दिवसांत उत्तर देईन, आणि प्रत्येक दुरुस्तीची नोंद त्या पानावर केली जाईल.
कोणताही आकडा पुढे पाठवण्याआधी कृपया जोडलेला स्रोत तपासा.
स्वतंत्र आणि कोणत्याही निधीशिवाय. प्रत्येक आकडा त्याच्या स्रोताशी जोडलेला आहे: शेअर करण्याआधी तो तपासा. आरोपांवर तसे लेबल आहे आणि ते कोणी केले ते नमूद आहे. अटी आणि अस्वीकरण ·
377 अधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“377 Ha at Village Potal, Saidongar, Ambot, etc, Sub District Karjat, District Raigarh,”Environmental Clearance, Saidongar-1 PSP (MoEFCC), पान1 · 12 जानेवारी, 2026
17.1 (अंदाज)अधिकृत दस्तऐवजया साइटवर काढलेलेStorage implied by us from capacity × rated hours or annual generation; see the project note.Environmental Clearance, Saidongar-1 PSP (MoEFCC) · 12 जानेवारी, 2026
खर्च (₹ कोटी)
13,505.15 अधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“ix. Project Cost: The estimated project cost is Rs. 13,505.15 Crores. Total capital cost”Environmental Clearance, Saidongar-1 PSP (MoEFCC), पान16 · 12 जानेवारी, 2026
स्थान
18.9042°N, 73.4089°E (अचूक)अधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“Upper reservoir: Latitude 18°54'15"N and Longitude 73°24'32"E”Environmental Clearance, Saidongar-1 PSP (MoEFCC), पान15 · 12 जानेवारी, 2026
जिल्हा
रायगड, कर्जत
गावे
Potal, Saidongar, Ambot, Dhak, Pali, Bhaliwadi
जवळचे संरक्षित क्षेत्र
भीमाशंकर वन्यजीव अभयारण्य, 15.53 km अधिकृत दस्तऐवज
48,557 ही Stage-I ची शिफारस करणाऱ्या FAC इतिवृत्तातील संख्या (अधिकृत दस्तऐवज); 48,000 हा विकासकाचा स्वतःचा EIA मधील पूर्णांकित अंदाज (अधिकृत दस्तऐवज). 32,490 हा ऑक्टोबर 2026 च्या वृक्षतोड परवानगीतून वृत्तांतात आलेला आकडा; परवानगीचा मजकूर सार्वजनिक नाही. FAC च्या आकड्याशी असलेल्या 16,067 च्या फरकाचे स्पष्टीकरण नाही; टप्प्याटप्प्याने दिलेली Stage-II मान्यता हे एक संभाव्य कारण, पण त्याची पडताळणी झालेली नाही. 8 मे 2026 च्या FAC इतिवृत्तात (CA जमिनीतील बदल) झाडांची संख्या नाही आणि टप्प्यांचा उल्लेखही नाही, त्यामुळे त्यातून हा फरक स्पष्ट होत नाही. आकडे शेजारी शेजारी दाखवा; सरासरी कधीच काढू नका.
अभ्यासाच्या अटी, Terms of Reference (ToR)EIA मध्ये कोणकोणते अभ्यास करायचे त्याची तज्ज्ञ समितीने ठरवलेली यादी. ToR मिळणे ही मंजुरीची पहिली पायरी आहे, बांधकामाची परवानगी नव्हे.शब्दकोशात अधिक → 18 फेब्रुवारी 2025.
तज्ज्ञ मूल्यांकन समिती (EAC)PSP सह नदी-खोरे आणि जलविद्युत प्रकल्पांसाठी ToR आणि EC ची शिफारस करणारी तज्ज्ञांची केंद्रीय समिती.शब्दकोशात अधिक → उपसमितीने (प्रा.
जी.
जे.
चक्रपाणी, अजय कुमार लाल, MoEFCC चे डॉ.
कृष्णेंदू मंडल) 21–23 एप्रिल 2025 रोजी पाहणी केली.
14 मे 2025 रोजी विचारात घेतलेल्या तिच्या अहवालात पेज नदीवरील खालचा जलाशय प्रत्यक्ष पाहिला गेला, पण वरच्या जलाशयाची जागा पोहोचण्याजोगी नसल्याने तिचा अंदाज ('ओसाड', 'अत्यल्प गवताळ') फक्त Torrent च्या ड्रोन चित्रीकरणावरून घेतला गेला.
उपसमितीने Torrent ला पोहोच रस्ता अरुंद करण्यास सांगितले (233 ha जंगलापैकी 17 ha).
पर्यावरण मंजुरी (EC)EIA आणि जनसुनावणीनंतर, अटींसह दिली जाणारी पर्यावरण मंत्रालयाची प्रकल्पाला परवानगी.शब्दकोशात अधिक → 12 जानेवारी 2026.
वन सल्लागार समिती (FAC)प्रकल्पासाठी वनजमीन वळवावी की नाही याची शिफारस करणारी केंद्रीय समिती.शब्दकोशात अधिक → ने 2 डिसेंबर 2025 रोजी वन मंजुरी, FC (Stage-I / Stage-II)प्रकल्पासाठी वनजमीन वापरण्याची केंद्राची परवानगी. Stage-I म्हणजे अटींसह तत्त्वतः मान्यता; Stage-II म्हणजे अंतिम मान्यता.शब्दकोशात अधिक → ची शिफारस केली; MoEFCC ने 31 डिसेंबर 2025 रोजी ती दिली.
8 मे 2026 रोजी FAC ने भरपाई वनीकरणाची जमीन बदलण्यास मान्यता दिली: पहिली जागा (निवे, खेड, रत्नागिरी येथील 243.37 ha) मालकांनी संमती मागे घेतल्याने रद्द झाली, आणि त्याऐवजी केमसे आणि धनकल (पाटण, सातारा) येथील 252.7597 ha जमीन घेतली गेली; ती आधीच जंगलासारखी आहे (घनता 0.6–0.7) आणि पश्चिम घाट / सह्याद्रीभारताच्या पश्चिम किनाऱ्यालगतची 1,600 km लांब डोंगररांग: हिमालयापेक्षा जुनी, UNESCO जागतिक वारसा स्थळ आणि जागतिक जैवविविधता hotspot.शब्दकोशात अधिक → व्याघ्र प्रकल्पाच्या बफर क्षेत्रात आहे.
त्या इतिवृत्तात झाडांची संख्या नाही, आणि Stage-II किंवा टप्प्याटप्प्याने मंजुरीबद्दल काहीही नाही.
Torrent च्या जून 2026 च्या अनुपालन अहवालानुसार Stage-II अनुपालन Parivesh (परिवेश)मंजुरीचे अर्ज, बैठकांचे विषयपत्र आणि इतिवृत्त यांसाठीचे पर्यावरण मंत्रालयाचे ऑनलाइन पोर्टल.शब्दकोशात अधिक → वर अपलोड केले गेले.
अंतिम मान्यता वृत्तांतानुसार 6 ऑक्टोबर 2026; वृक्षतोड परवानगी 14 ऑक्टोबर 2026 ची (आदेश सार्वजनिक नाही).
233 ha जंगलापैकी 197.0272 ha राखीव, 26.066 ha खासगी आणि 9.9068 ha संरक्षित वन आहे (FAC इतिवृत्त, 8 मे 2026).
वृक्षतोड दसऱ्याच्या सुमारास सुरू झाली आणि आंदोलनांनंतर 26–27 ऑक्टोबर रोजी थांबवली गेली.
पंतप्रधानांच्या हस्ते पायाभरणी 3 नोव्हेंबर 2026 रोजी नियोजित.
EC मध्ये अभ्यासक्षेत्रात 14 Schedule-I प्रजातीWild Life (Protection) Act अंतर्गत सर्वोच्च कायदेशीर संरक्षण असलेले प्राणी, उदा. बिबट्या, अस्वल आणि खवले मांजर.शब्दकोशात अधिक → सस्तन प्राणी नोंदले आहेत; EC मध्ये उद्धृत अलिबाग उपवनसंरक्षकांच्या पत्रानुसार भीमाशंकर वन्यजीव अभयारण्य (WLS) आणि व्याघ्र प्रकल्पWild Life (Protection) Act अंतर्गत संरक्षित क्षेत्रे. व्याघ्र प्रकल्पात मानवी हस्तक्षेपमुक्त गाभा क्षेत्र (core) आणि भोवती बफर क्षेत्र असते.शब्दकोशात अधिक → 15.53 km आणि त्याचे पर्यावरण-संवेदनशील क्षेत्र (ESZ)अभयारण्य किंवा राष्ट्रीय उद्यानाभोवती अधिसूचित केलेला संरक्षक पट्टा, जिथे काही कामांवर बंदी किंवा नियंत्रण असते.शब्दकोशात अधिक → 15.168 km अंतरावर आहे (Torrent च्या मते 16 km).
पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन (EIA)EC मिळण्यापूर्वी, प्रकल्पाचे जमीन, पाणी, वन्यजीव आणि लोकांवर होणारे परिणाम यांचा विकासकाने करवून घ्यायचा अभ्यास.शब्दकोशात अधिक → मसुदा 233 ha ला 'झुडपे आणि गवत प्रामुख्याने असलेले', 'अतिशय विरळ' लहान झाडांचे म्हणतो, आणि तरीही सुमारे 48,000 झाडे मोजतो.
2 डिसेंबर 2025 च्या FAC इतिवृत्तात 48,557 झाडे, वृक्षछत्र घनता / अतिघनदाट जंगलझाडांच्या छत्राने जमिनीचा किती भाग झाकलेला आहे ते. भारताच्या वन सर्वेक्षणात 70% किंवा अधिक म्हणजे 'अतिघनदाट जंगल' (very dense forest).शब्दकोशात अधिक → 0.3, आणि 233 पैकी 197.7653 ha प्रस्तावित राजमाची संवर्धन राखीव क्षेत्रात (अद्याप अधिसूचित नाही) आणि 31 जुलै 2024 च्या मसुद्यातील पश्चिम घाट पश्चिम घाट पर्यावरण-संवेदनशील क्षेत्र (ESA)2014 पासून संरक्षणासाठी प्रस्तावित पश्चिम घाटातील सुमारे 56,825 sq km क्षेत्र; अजूनही फक्त मसुदा, सहा वेळा पुन्हा प्रसिद्ध केलेला.शब्दकोशात अधिक → मध्ये असल्याची नोंद आहे; तरीही FAC ने Stage-I ची शिफारस केली, आणि राखीव क्षेत्र अधिसूचित झाल्यास नंतर मान्यता घेण्यास विकासकाला सांगितले.
साठवण (MW, MWh आणि GWhMW म्हणजे वीज किती वेगाने वाहते; MWh (किंवा GWh = 1,000 MWh) म्हणजे किती ऊर्जा साठवली किंवा पुरवली जाते.शब्दकोशात अधिक →) वर्षाला 6,241.5 MU वरून काढली आहे.
नियोजित: कर्जत पंप स्टोरेज प्रकल्प (PSP)वेगवेगळ्या उंचीवरचे दोन जलाशय: वीज स्वस्त असते तेव्हा पाणी पंपाने वर चढवले जाते, आणि विजेची गरज असते तेव्हा टर्बाइन्समधून खाली सोडले जाते.शब्दकोशात अधिक → ची पायाभरणी पंतप्रधानांच्या हस्ते
तपशील आणि दस्तऐवज
Torrent च्या 3,000 MWवृत्तांतमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“…ct A forest order dated October 14, 2026, reportedly permits felling 32,490 trees in Karjat forests for Torrent Power’s proposed 3,000 MW Saidongar-I project. Commenting on the opposition criticism, state minister Meghna Bordikar said that the project was approved…”FPJ, 25 Oct 2026 च्या साईडोंगर-1 प्रकल्पाची पायाभरणी करण्यासाठी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी कर्जतला येणार आहेत. त्या दिवशी राज्यभर थाळीनाद आंदोलनाची कार्यकर्त्यांची योजना आहे.
या प्रकल्पासाठी वेगवेगळ्या दस्तऐवजांत झाडांची संख्या वेगळी आहे. स्रोतांची तुलना करा
तपशील आणि दस्तऐवज
गावकरी, पर्यावरणवादी आणि राजकीय पक्षांच्या विरोधानंतर कर्जत प्रकल्पासाठीची वृक्षतोड थांबली असल्याचे वन विभागाने सांगितले. आतापर्यंत किती झाडे तोडली गेली, हे जाहीर केलेले नाही.
कर्जत वृक्षतोडीविरोधात अभिनेते सयाजी शिंदे आणि कार्यकर्त्यांची राज्यव्यापी आंदोलनाची हाक
तपशील आणि दस्तऐवज
मुंबईतील पत्रकार परिषदेत कार्यकर्त्यांनी आरोप केला की दसऱ्यापासून रोज 200–250 झाडे तोडली जात आहेत, आणि प्रत्यक्ष संख्या कागदावरच्या 48,000आरोपमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“…down. Using modern machinery, trees are being cut in two to five minutes," More alleged, adding that on paper it is claimed that 48,000 trees will be cut for the project, but the company is actually chopping around 2.5 lakh trees. More claimed that the villages ar…”ThePrint: Greens see red in Torrent Power unit in Karjat · 26 ऑक्टोबर, 2026 पेक्षा कितीतरी जास्त आहे. एका ग्रामसभेने प्रकल्पाविरोधात ठराव केला होता आणि जनसुनावणी (public hearing)प्रकल्पस्थळाजवळ राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने घेतलेली बैठक, जिथे बाधित लोक अधिकृतपणे नोंद होईल असे आक्षेप घेऊ शकतात.शब्दकोशात अधिक → बाधित क्षेत्राबाहेर घेतली गेली, असेही ते म्हणाले.
विरोधी नेते साई डोंगरावर; मुख्यमंत्र्यांनी टीकेला 'खोटे कथन' म्हटले
तपशील आणि दस्तऐवज
आदित्य ठाकरे यांनी वृक्षतोड बेकायदा आणि 'निसर्गाचा संहार' असल्याचे म्हटले. प्रकल्पाने सर्व मंजुरी पूर्ण केल्या आहेत आणि स्थानिकांच्या चिंता विचारात घेतल्या जातील, असे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस म्हणाले.
या प्रकल्पासाठी वेगवेगळ्या दस्तऐवजांत झाडांची संख्या वेगळी आहे. स्रोतांची तुलना करा
तपशील आणि दस्तऐवज
नष्ट झालेली घरटी आणि पिल्लांचा हवाला देत रोहित पवार यांनी याला 'संपूर्ण परिसंस्थेचा अंत' म्हटले. NatConnect ने 233 haवृत्तांतमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“…te Change to review the project’s environmental implications. The organisation has raised concerns over the proposed diversion of 233 hectares of forest land, warning of potential impacts on the Saidongar area’s natural resources, wildlife and local communities.…”FPJ · 25 ऑक्टोबर, 2026 वनजमीन वळवणुकीचा फेरविचार करण्याची मागणी MoEFCC कडे केली. सर्व केंद्रीय अटी पूर्ण झाल्याचे केंद्रीय ऊर्जा राज्यमंत्र्यांनी सांगितले.वृत्तांतमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“…Pawar Oppose Cutting Of 32,490 Trees For Karjat Power Project A forest order dated October 14, 2026, reportedly permits felling 32,490 trees in Karjat forests for Torrent Power’s proposed 3,000 MW Saidongar-I project. Commenting on the opposition criticism, state…”FPJ · 25 ऑक्टोबर, 2026
कर्जत PSP साठी 32,490 झाडे तोडण्यास वन आदेशाची परवानगी
या प्रकल्पासाठी वेगवेगळ्या दस्तऐवजांत झाडांची संख्या वेगळी आहे. स्रोतांची तुलना करा
तपशील आणि दस्तऐवज
14 ऑक्टोबरच्या वन विभागाच्या परवानगीनुसार साईडोंगर येथील 233 haवृत्तांतमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“…te Change to review the project’s environmental implications. The organisation has raised concerns over the proposed diversion of 233 hectares of forest land, warning of potential impacts on the Saidongar area’s natural resources, wildlife and local communities.…”FPJ (citing TOI) जंगलावर 32,490वृत्तांतमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“…Pawar Oppose Cutting Of 32,490 Trees For Karjat Power Project A forest order dated October 14, 2026, reportedly permits felling 32,490 trees in Karjat forests for Torrent Power’s proposed 3,000 MW Saidongar-I project. Commenting on the opposition criticism, state…”FPJ (citing TOI) झाडे तोडता येतात. Times of India (FPJ मार्फत) नुसार त्यावर कर्जतच्या उपवनसंरक्षकांची स्वाक्षरी आहे; Mid-Day (Urban Acres मार्फत) कर्जत पूर्वच्या वनक्षेत्रपालांच्या, तात्काळ वृक्षतोड करण्याचे निर्देश देणाऱ्या पत्राचे वर्णन करतो. आदेश स्वतः सार्वजनिक नाही. Torrent च्या स्वतःच्या EIA मध्ये सुमारे 48,000वृत्तांतमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“clearing of 48,000 nos. of trees. (Trees proposed for plantation on Muck disposal area also”Saidongar-1 draft EIA executive summary (MPCB): cutting of about 48,000 trees, पान21 · ऑगस्ट 2025 झाडांचा अंदाज होता. वृक्षतोड दसऱ्याच्या सुमारास सुरू झाली.
कर्जत येथील 233 ha वनजमीन वळवणुकीला MoEFCC ची अंतिम मान्यता (वृत्तांत)
तपशील आणि दस्तऐवज
Urban Acres ने उद्धृत केलेल्या एका अधिकाऱ्याच्या म्हणण्यानुसार केंद्रीय पर्यावरण मंत्रालयाने 233 haवृत्तांतमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“…rding to an official cited in the report, the Union Environment Ministry granted final approval on October 6 for the diversion of 233 hectares of forest land and the felling of 48,000 trees. The approval and the conditions attached to it have become central to th…”Urban Acres · 25 ऑक्टोबर, 2026 वळवण्यास आणि 48,000वृत्तांतमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“…ning the diversion of 233 hectares of forest land, and the concerns raised by residents and environmental groups over the loss of 48,000 trees. The authorities’ next actions on project implementation and the proposed protest will determine the immediate course of th…”Urban Acres · 25 ऑक्टोबर, 2026 झाडे तोडण्यास अंतिम (Stage-II) मान्यता दिली. Torrent च्या 8 जून 2026 च्या अनुपालन अहवालानुसार Stage-II अनुपालन Parivesh वर अपलोड झाले होते. मान्यतेचा मजकूर अद्याप सार्वजनिक नाही.
कर्जतचे भरपाई वनीकरण (CA) आणि CAMPAतोडलेल्या जंगलाची 'भरपाई' म्हणून दुसऱ्या जमिनीवर लागवड. पैसे विकासक भरतो; ते राज्याच्या CAMPA निधीत जातात.शब्दकोशात अधिक → सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्पाच्या बफरमध्ये हलवले
तपशील आणि दस्तऐवज
243अधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“Khed, District Ratnagiri, admeasuring 243.37 Ha, for which the”FAC (Advisory Committee) minutes, 8 May 2026, MoM ID FC/MOM/AC/969417/2026, पान98 · 8 मे, 2026 पैकी 66अधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“undertaken to acquire the said land, and 66.3227 Ha (~27%) was”FAC (Advisory Committee) minutes, 8 May 2026, MoM ID FC/MOM/AC/969417/2026, पान98 · 8 मे, 2026 ha खरेदी झाल्यानंतर निवे (रत्नागिरी) येथील जमीनमालकांनी संमती मागे घेतली, म्हणून FAC ने त्याऐवजी केमसे आणि धनकल (पाटण, सातारा) येथील 252.76 haअधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“the Committee `recommended' to accept the newly identified CA land over 252.7597 ha of non-forest”FAC (Advisory Committee) minutes, 8 May 2026, MoM ID FC/MOM/AC/969417/2026, पान19 · 8 मे, 2026 स्वीकारले. नव्या जमिनीची घनता आधीच 0.6–0.7 आहे आणि ती राखीव वनाला लागून आहे, त्यामुळे तिथे नवी लागवड नव्हे तर असलेल्या वनाची सुधारणा होईल.
EC मध्ये 233 haअधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“consists of land acquisition of 377 ha in which 233 ha is forest area and remaining 144 ha is”Karjat EC, पान15 जंगलासह 377 haअधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“377 Ha at Village Potal, Saidongar, Ambot, etc, Sub District Karjat, District Raigarh,”Karjat EC, पान1 क्षेत्र आहे; अभ्यासक्षेत्रातील 14अधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“Mammals (14): Indian Jackal, Indian Fox, Indian Wolf, Jungle Cat, Leopard, Indian Porcupine,”Karjat EC, पान25 Schedule-I सस्तन प्राणी नोंदले आहेत, आणि पुनर्वसन (R&R)घरे, जमीन किंवा उपजीविका गमावणाऱ्या लोकांना प्रकल्पाने काय द्यायलाच हवे ते.शब्दकोशात अधिक → (R&R) लागू नसल्याचे जाहीर केले आहे.
MoEFCC ने साईडोंगर-1 साठी 233 haअधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“consists of land acquisition of 377 ha in which 233 ha is forest area and remaining 144 ha is”Karjat EC (annexure: status of Stage-I FC, FRA), पान15 · 12 जानेवारी, 2026 जंगल वळवण्यास तत्त्वतः (Stage-I) मान्यता दिली, EC च्या बारा दिवस आधी. राज्याने 19 सप्टेंबर 2025 रोजी वळवणुकीची शिफारस केली होती. EC च्या वेळी ढाक गावासाठी वन हक्क कायदा (FRA)आदिवासी आणि वनवासी समुदाय वापरत असलेल्या जमिनी आणि जंगलांवरील त्यांचे हक्क मान्य करणारा 2006 चा कायदा.शब्दकोशात अधिक → नुसार ग्रामसभेची मान्यता उपविभागीय अधिकाऱ्यांकडे अजूनही प्रलंबित होती.
या प्रकल्पासाठी वेगवेगळ्या दस्तऐवजांत झाडांची संख्या वेगळी आहे. स्रोतांची तुलना करा
तपशील आणि दस्तऐवज
FAC ने 233 haअधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“diversion of 233 ha. forest land (197.0272 Ha Reserved Forest, 26.066 Ha Private”FAC minutes, 2 Dec 2025 (MoM FC/MOM/AC/473103/2025), पान176 · 2 डिसेंबर, 2025 जंगल आणि 48,557अधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“Also, the proposal involves felling of 48557 number of trees.”FAC minutes, 2 Dec 2025 (MoM FC/MOM/AC/473103/2025), पान177 · 2 डिसेंबर, 2025 झाडांसाठी Stage-I ची शिफारस केली. 197.77 haअधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“i.e. 197.7653 ha out of 233 ha, falls within the boundary of the proposed”FAC minutes, 2 Dec 2025 (MoM FC/MOM/AC/473103/2025), पान179 · 2 डिसेंबर, 2025 प्रस्तावित राजमाची संवर्धन राखीव क्षेत्रात आणि मसुदा पश्चिम घाट ESA मध्ये असल्याचे तिने नोंदवले, आणि राखीव क्षेत्र अद्याप अधिसूचित नसल्याने तरीही मंजुरी दिली.
कर्जतचा EIA मसुदा: 233 ha वर सुमारे 48,000 झाडे तोडली जाणार
या प्रकल्पासाठी वेगवेगळ्या दस्तऐवजांत झाडांची संख्या वेगळी आहे. स्रोतांची तुलना करा
तपशील आणि दस्तऐवज
जनसुनावणीसाठी MPCB कडे दाखल केलेल्या साईडोंगर-1 च्या Torrent च्या EIA मसुद्यानुसार प्रकल्पाला 233 haअधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“forest diversion for 233.0 Ha has been submitted vide proposal no.”Saidongar-1 draft EIA executive summary (MPCB), पान3 · ऑगस्ट 2025 जंगल आणि 'सुमारे 48,000अधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“clearing of 48,000 nos. of trees. (Trees proposed for plantation on Muck disposal area also”Saidongar-1 draft EIA executive summary (MPCB), पान21 · ऑगस्ट 2025 झाडांची तोड' लागते. त्याच सारांशात जंगलाचे वर्णन झुडपे आणि गवत प्रामुख्याने असलेले, अतिशय विरळ लहान झाडांचे असे केले आहे.
तीन सदस्यांच्या उपसमितीने (EAC अध्यक्ष जी. जे. चक्रपाणी, सदस्य अजय कुमार लाल, MoEFCC चे कृष्णेंदू मंडल) 21–23 एप्रिल 2025 रोजी साईडोंगर-1 आणि -2 ला भेट दिली. पेज नदीवरील खालच्या जलाशयाची जागा तिने पायी पाहिली, पण दोन्ही वरच्या जलाशयांच्या जागा पोहोचण्याजोग्या नसल्याने त्या फक्त Torrent च्या ड्रोन चित्रीकरणात पाहिल्या, आणि त्यांना ओसाड जांभ्या दगडाचे पठार (सडा)सपाट, खडकाळ डोंगरमाथे: उन्हाळ्यात ओसाड दिसतात, पण पावसाळ्यात दुर्मीळ, बहुतेक फक्त इथेच आढळणाऱ्या फुलांनी बहरतात.शब्दकोशात अधिक → म्हटले. तिच्या पाच शिफारसी: अरुंद पोहोच रस्ते (कर्जतच्या 233 haअधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“non-forest land and 233.0 hectares is forest land. Consequently, diversion of forest land is required,”EAC 31st meeting minutes, 14 May 2025 (site-visit reports, Annexures I and II), पान128 · 14 मे, 2025 जंगलापैकी 17 haअधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“diversion (17 Ha out of 233 Ha proposed forest land) and should be reflected in the final layout.”EAC 31st meeting minutes, 14 May 2025 (site-visit reports, Annexures I and II), पान131 · 14 मे, 2025), मुख्य वन्यजीव रक्षकांनी मंजूर केलेले वन्यजीव आराखडे, फक्त पावसाळ्यात पाणी उचलणे, राडारोड्याचा आराखडा, आणि स्थळ पाहणीत दिलेली आश्वासने EIA मध्ये समाविष्ट करणे. EAC ने 14 मे 2025 रोजी अहवाल स्वीकारला.
पेज नदीवरील 3,000 MWअधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“filling requirement of 23 MCM) for lower dam of Saidongar-1 PSP of 3000 MW at Karjat, Raigad in”Karjat EC (recites ToR date), पान26 च्या Open loop (नदीशी जोडलेला प्रकल्प)किमान एक जलाशय नदीवर किंवा ओढ्यावर असलेला PSP; त्यामुळे पाण्याचा नैसर्गिक प्रवाह बदलतो.शब्दकोशात अधिक → प्रकल्पासाठी ToR.
Torrent चा जलसंपदा विभागासोबत सुधारित सामंजस्य करार (MoU)एखाद्या जागेवर प्रकल्पाचा अभ्यास करून तो उभारण्यासाठी राज्य सरकार आणि विकासक यांच्यातील बंधनकारक नसलेला करार, पाणी वाटपासह.शब्दकोशात अधिक → (5,600 MW)
तपशील आणि दस्तऐवज
सात कंपन्यांसोबतच्या ₹2.14 लाख कोटींच्या PSP MoU फेरीचा भाग.वृत्तांतमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“…hich updates a previous agreement from June 6, 2023, now focuses on establishing Pumped Storage projects with a total capacity of 5,600 MW, instead of the initially planned 5,700 MW. As per the earlier MoU signed with the Department of Energy, Government of Mahar…”Energetica India
Torrent चा कर्जत, मावळ आणि जुन्नर PSP साठी MoU (5,700 MW)
तपशील आणि दस्तऐवज
तिन्ही जागा off-stream आणि रोज सहा तासांच्या साठवणीच्या असल्याचे वर्णन; पाच वर्षांत ₹27,000 कोटी.वृत्तांतमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“Torrent Power Limited has signed a memorandum of understanding (MoU) with the Government of Maharashtra for development of three pumped storage hydro projects of 5,700 MW capacity in Maharashtra.”Power Line
2013 चा भूसंपादन कायदा (RFCTLARR) बाधित कुटुंबांसाठी पुनर्वसनाचा आराखडा आवश्यक करतो.
⚠️ प्रत्यक्षात काय झाले
कर्जतच्या EIA मसुद्यात पुनर्वसन (R&R) आराखड्याची गरज नाही असे म्हटले आहे; त्यासाठी 2014 च्या एका महाराष्ट्र अधिसूचनेचा आधार घेतला आहे, जी 1,000 haअधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“…pact Assessment (EIA) report , no Resettlement and Rehabilitation (R&R) Plan is required as the proposed PSP project is less than 1000 ha. As per the Government of Maharashtra s Gazette notification (Maharashtra Gazette notification No. LQN. 12/2013/C.R. 190/A-2 d…”Land Conflict Watch (cites draft EIA and 27 Aug 2014 notification) किंवा त्याहून मोठ्या खासगी खरेदीलाच R&R लागू करते. प्रकल्पाला 377 haअधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“377 Ha at Village Potal, Saidongar, Ambot, etc, Sub District Karjat, District Raigarh,”Karjat EC, पान1 लागते.
संरक्षित क्षेत्रांजवळच्या प्रकल्पांना वन्यजीव मंजुरी आणि अधिक कडक छाननी लागू होते.
⚠️ प्रत्यक्षात काय झाले
कर्जत भीमाशंकरपासून 16 kmअधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“…3,000-megawatt pumped storage project in Karjat, Maharashtra, against environmental concerns, saying the project is located about 16 km from the Bhimashankar Wildlife Sanctuary and that all its components fall outside the sanctuary and its eco-sensitive zone. T…”ThePrint: Torrent says project outside sanctuary वर आणि त्याच्या ESZ बाहेर आहे असे मांडले गेले, म्हणून वन्यजीव मंजुरी नाही. तरीही त्याच्याच EC मध्ये अभ्यासक्षेत्रात 14अधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“Mammals (14): Indian Jackal, Indian Fox, Indian Wolf, Jungle Cat, Leopard, Indian Porcupine,”Karjat EC, पान25 Schedule-I सस्तन प्राणी नोंदले आहेत आणि मानव–वन्यजीव संघर्ष आराखड्याचा आदेश आहे, आणि ही जागा भीमाशंकर–माळशेज वन्यजीव मार्गावर आहे.
एकत्रित परिणाम आणि धारणक्षमतेचे अभ्यास अनेक प्रकल्प मिळून एका खोऱ्यावर काय परिणाम करतात ते दाखवतात.
⚠️ प्रत्यक्षात काय झाले
काळ, सावित्री, पेज, काळू किंवा कोयना खोऱ्यांसाठी असा एकही अभ्यास नाही. पाणेचे वरचे धरण वरसगावच्या धरणापासून ~3 kmअधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“· Upper Adani Dam is barely 3 kms from the proposed Upper Dam of 1500 MW Pane Pumped Storage by JSW.”SANDRP: letter to the EAC on the Adani dams · 29 नोव्हेंबर, 2024 वर आहे; कर्जतपासून 15–20 km च्या आत आणखी प्रकल्प नियोजित आहेत, असे रहिवासी म्हणतात.
झाडांची मोजणीच भरपाई आणि वृक्षतोडीचे प्रमाण ठरवते.
⚠️ प्रत्यक्षात काय झाले
कर्जतसाठी: Torrent च्या स्वतःच्या EIA मसुद्यात 233 haवृत्तांतमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“…te Change to review the project’s environmental implications. The organisation has raised concerns over the proposed diversion of 233 hectares of forest land, warning of potential impacts on the Saidongar area’s natural resources, wildlife and local communities.…”FPJ वर सुमारे 48,000वृत्तांतमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“…down. Using modern machinery, trees are being cut in two to five minutes," More alleged, adding that on paper it is claimed that 48,000 trees will be cut for the project, but the company is actually chopping around 2.5 lakh trees. More claimed that the villages ar…”ThePrint झाडांचा अंदाज आहे, ऑक्टोबर 2026 ची वृक्षतोड परवानगी 32,490वृत्तांतमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“…Pawar Oppose Cutting Of 32,490 Trees For Karjat Power Project A forest order dated October 14, 2026, reportedly permits felling 32,490 trees in Karjat forests for Torrent Power’s proposed 3,000 MW Saidongar-I project. Commenting on the opposition criticism, state…”FPJ झाडांची असल्याचे वृत्तांत सांगतात, आणि त्याहून कितीतरी जास्त झाडे तोडली जात असल्याचा कार्यकर्त्यांचा आरोप आहे. त्याच EIA मध्ये जंगलाचे वर्णन झुडपे आणि गवत प्रामुख्याने असलेले, अतिशय विरळ लहान झाडांचे असे केले आहे.
एका ग्रामसभेने प्रकल्पाविरोधात ठराव केले; त्यांच्या स्थितीबद्दल Torrent ने स्पष्टीकरण दिलेले नाही. समुदायावरील परिणामांचे मूल्यांकन झाले नाही, आणि प्रकल्प चालवताना फक्त 100आरोपमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“Citing the “executive summary of the project”, he claimed only 100 jobs will be created during the operation phase of the project.”ThePrint नोकऱ्या नमूद आहेत.
सहा गावांत सुमारे 144 haअधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“…orage hydropower project planned by Torrent Power Ltd . The project, covering a total of 370 hectares (233 ha of forest area and 144 ha of non-forested area), will comprise of two reservoirs. The upper reservoir will be constructed on the hilltop with maximum da…”Land Conflict Watch खासगी जमीन संपादित होणार (ढाक 73.55 haअधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“Bhaliwadi (2.29 ha), Ambot (1.34 ha), Potal (6.87), Pali (48.14 ha), Saidongar (11.79 ha) and Dhak (73.55 ha)”Land Conflict Watch, पाली 48.14 haअधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“Bhaliwadi (2.29 ha), Ambot (1.34 ha), Potal (6.87), Pali (48.14 ha), Saidongar (11.79 ha) and Dhak (73.55 ha)”Land Conflict Watch). किती कुटुंबे बाधित होणार याचा आकडा प्रसिद्ध नाही; पुनर्वसन (R&R) 'लागू नाही' असे जाहीर.
ढाक आणि पोटलच्या रहिवाशांनी आंदोलन करून प्रकल्प रद्द करण्याची मागणी केली; प्रकल्पामुळे उपजीविका आणि नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान होते, असे त्यांचे म्हणणे आहे.
FRA अंतर्गत सल्लामसलत अपुरी होती, आणि प्रकल्प peak-power वीज केंद्र म्हणून नव्हे तर सिंचन धरण म्हणून मांडला गेला, असे शेतकरी आणि ग्रामसभागावातील सर्व प्रौढ मतदारांची सभा; FRA आणि PESA अंतर्गत जमीन आणि जंगलांबाबतच्या काही निर्णयांसाठी तिची संमती आवश्यक असते.शब्दकोशात अधिक → म्हणतात.
प्रकल्पाच्याच EC मध्ये 14अधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“Mammals (14): Indian Jackal, Indian Fox, Indian Wolf, Jungle Cat, Leopard, Indian Porcupine,”Karjat EC, पान25 Schedule-I सस्तन प्राण्यांमध्ये बिबट्या, अस्वल, भारतीय लांडगा, चौशिंगा आणि खवले मांजर नोंदले आहेत, आणि मानव–वन्यजीव संघर्ष आराखडा बनवण्याचा आदेश आहे.
भीमाशंकर–माळशेज–सह्याद्री वन्यजीव मार्ग (कॉरिडॉर)प्राण्यांना संरक्षित क्षेत्रांदरम्यान ये-जा करू देणारा अधिवासाचा पट्टा; सहसा त्याला स्वतःचे कायदेशीर संरक्षण नसते.शब्दकोशात अधिक →वृत्तांत
बिबट्या, सांबर, गवा, शेकरू आणि वानर वापरत असलेला सलग जंगलाचा दुवा. अभयारण्याच्या कायदेशीर सीमेबाहेर असूनही कर्जत याच पट्ट्यात येतो.
कर्जतजवळ भीमाशंकरच्या वृक्षछत्रात राहते. पाण्याखाली जाणारी जमीन आणि वीजवाहिन्यांमुळे वृक्षछत्र तुटते, आणि त्याचे झाडावरून झाडावर जाण्याचे मार्ग तुटतात.
राडारोडा विल्हेवाट (muck disposal)बोगदे आणि भूमिगत गुहांसाठी खोदून काढलेले खडक व माती, त्यासाठी राखून ठेवलेल्या जमिनीवर टाकलेले.शब्दकोशात अधिक →, सुरुंगस्फोट आणि दरडप्रवण उतारअधिकृत दस्तऐवज
एकट्या कर्जतमध्ये 110.78अधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“during construction/Operation phase is 110.78 lakh cum”Karjat EC, पान22 लाख m³ खडक खोदला जाईल आणि 65.69अधिकृत दस्तऐवजमूळ इंग्रजी दस्तऐवजातील उतारा“factor and reuse would be 65.69 Lakh cum. The entire excavated material is”Karjat EC, पान19 लाख m³ तीन जागांवर टाकला जाईल, अशा उतारांवर जिथे EC नुसार दरड रोखण्याचे उपाय आवश्यक आहेत. रायगडने प्राणघातक दरडी पाहिल्या आहेत (तळिये 2021, इर्शाळवाडी 2023).
अधिकृत कागदपत्रांपेक्षा झाडांची संख्या खूप जास्त आहे, सुनावणी बाधित क्षेत्राबाहेर घेतली गेली आणि ग्रामसभेने प्रकल्पाविरोधात ठराव केला, असे आरोप कार्यकर्त्यांनी केले.
Torrent च्या कर्जत प्रकल्पासाठी हजारो झाडे तोडली जात आहेत, असे विरोधी नेते म्हणतात; ही संख्या एक लाखापर्यंत जाऊ शकते, असा दावा रोहित पवार यांनी केला. मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी याला खोटे कथन (fake narrative) म्हटले आणि 90,000 झाडे लावली जातील असे सांगितले.
मंत्री आशिष शेलार आणि मेघना बोर्डीकर यांनी कर्जत प्रकल्पाचा बचाव केला; प्रकल्प पर्यावरण आणि वन अटी पूर्ण करतो, असे ते म्हणाले. वृक्षतोड सुरू राहिल्यास आंदोलन करू, असे कर्जत पर्यावरण बचाव समितीने म्हटले आहे.
वृत्तांतानुसार 14 ऑक्टोबरच्या वन आदेशाने 233 ha वर 32,490 झाडे तोडण्यास परवानगी दिली आहे; पंतप्रधानांच्या 3 नोव्हेंबरच्या भेटीपूर्वी नेत्यांनी परिसंस्था नष्ट होण्याचा इशारा दिला.