Every number on this site comes from a document I can point to:
Official papers first: Terms of Reference, clearance letters, Expert Appraisal and Forest Advisory Committee minutes, EIA reports, forest orders, gazettes and Central Electricity Authority records, mostly from the Parivesh portal.
News second: only from a fixed list of outlets (see About), summarised in my own words.
Every claim is labelled documented, reported, alleged (always with who alleges it) or official claim. The ⓘ beside a number shows the page and sentence it comes from.
Daily updates are added automatically and marked "not yet reviewed" until an editor checks them.
When sources disagree, I show both figures side by side.
Spotted a mistake, or have a document I should see? Write to daredavil239804@gmail.com with the page, the claim and, if you can, a source. I reply within 7 days and note every fix on the page.
Please check the linked source before you forward a figure.
Independent and unfunded. Every number links to its source: please check it before you share. Allegations are marked and attributed. Terms & disclaimer ·
Terms & disclaimer
Last updated 28 October 2026. By using this site you agree to these terms. If you do not agree, please do not use it.
1. What this site is
"Pumped Storage Projects: Are They Really Useful?" is an independent, non-commercial data story by Sanket Tambare about pumped storage projects in Maharashtra's Sahyadri. It compiles public documents (clearance papers, committee minutes, government orders), news reports from a fixed list of outlets, and online research. It is journalism and public-interest research, not an official record.
2. Accuracy
I work to be accurate and link every figure to its source, but documents change, sources disagree and mistakes happen. Content is provided "as is", without any warranty of accuracy, completeness or fitness for any purpose.
Items added by the daily update are marked "not yet reviewed" until an editor checks them.
Claims are labelled documented, reported, alleged or official claim. An allegation is someone's claim, attributed to them. It is not a finding of fact by this site.
Estimates (for example forest per GWh or emissions) come from the published method on the Methodology page and are labelled as estimates.
3. Check before you share
This is a live and politically sensitive issue. Before you forward a figure, quote or screenshot, open the linked source and check it yourself, and share it with its context and label. You are responsible for what you publish or forward.
4. Not advice
Nothing on this site is legal, financial, investment, engineering or other professional advice, and nothing here asks anyone to take any action. Talk to a qualified professional before acting on anything you read here.
5. Limitation of liability
To the fullest extent the law allows, the author and contributors are not liable for any loss, damage, injury, dispute, legal proceeding or other incident that arises from using this site, relying on its content, or sharing it, whether directly or indirectly.
6. Fairness and right of reply
Developers, agencies and officials named on this site are offered a right of reply (see About). Responses are published next to the claim they answer. Companies and officials are named only in their public role; private individuals are named only where they spoke on the record in a public role.
7. Corrections and takedown requests
Write to daredavil239804@gmail.com with the page, the claim and, if possible, a document. I reply within 7 days, fix what is wrong and note the fix on the page. I review any legal concern promptly and in good faith.
8. Other people's content
Links lead to sites I do not control. I am not responsible for their content or availability.
Photos are shown from Wikimedia Commons under their own licences; each links to its file page with author and licence.
Headlines are quoted as published; summaries are in my own words. Quotes and figures belong to their sources.
The site has no accounts, no ads and no tracking cookies. Your browser stores a few settings on your own device (theme, language and whether you have seen the first-visit notice). Photos are served from this site; maps load tiles from OpenStreetMap, which sees your IP address as with any web request. If you email me, I use your email only to reply.
11. Changes
These terms may change as the site changes. The date at the top shows the latest version.
या साइटवरील प्रत्येक आकडा मी दाखवू शकेन अशा एखाद्या दस्तऐवजातून आलेला आहे:
आधी अधिकृत कागदपत्रे: Terms of Reference (ToR), मंजुरीची पत्रे, तज्ज्ञ मूल्यांकन समिती (EAC) आणि वन सल्लागार समितीच्या (FAC) बैठकांचे इतिवृत्त, EIA अहवाल, वन विभागाचे आदेश, राजपत्रे आणि केंद्रीय विद्युत प्राधिकरणाच्या (CEA) नोंदी, बहुतेक Parivesh पोर्टलवरून.
नंतर बातम्या: फक्त ठरावीक माध्यमांतून (आमच्याविषयी पाहा), माझ्या शब्दांत सारांश.
प्रत्येक दाव्याला लेबल: अधिकृत दस्तऐवज, वृत्तांत, आरोप (आरोप कोण करतो ते नेहमी नमूद) किंवा अधिकृत दावा. आकड्याजवळील ⓘ तो आकडा ज्या पानावरून आणि वाक्यातून आला ते दाखवते.
रोजच्या नोंदी आपोआप जोडल्या जातात आणि संपादक तपासेपर्यंत त्यांवर "अद्याप पडताळणी बाकी" असे लिहिलेले असते.
स्रोतांमध्ये मतभेद असल्यास दोन्ही आकडे शेजारी शेजारी दाखवले आहेत.
चूक दिसली, किंवा मी पाहावा असा एखादा दस्तऐवज तुमच्याकडे आहे? daredavil239804@gmail.com वर पान, दावा आणि शक्य असल्यास स्रोत लिहून पाठवा. मी 7 दिवसांत उत्तर देईन, आणि प्रत्येक दुरुस्तीची नोंद त्या पानावर केली जाईल.
कोणताही आकडा पुढे पाठवण्याआधी कृपया जोडलेला स्रोत तपासा.
स्वतंत्र आणि कोणत्याही निधीशिवाय. प्रत्येक आकडा त्याच्या स्रोताशी जोडलेला आहे: शेअर करण्याआधी तो तपासा. आरोपांवर तसे लेबल आहे आणि ते कोणी केले ते नमूद आहे. अटी आणि अस्वीकरण ·
अटी आणि अस्वीकरण
शेवटचे अद्ययावत: 28 ऑक्टोबर 2026. ही साइट वापरून तुम्ही या अटी मान्य करता. मान्य नसल्यास कृपया ही साइट वापरू नका.
1. ही साइट काय आहे
'पंप स्टोरेज प्रकल्प: खरंच उपयोगी आहेत का?' (Pumped Storage Projects: Are They Really Useful?) ही संकेत तांबारे यांची महाराष्ट्राच्या सह्याद्रीतील पंप स्टोरेज प्रकल्पांवरील एक स्वतंत्र, बिगर-व्यावसायिक डेटा-कथा आहे. यात सार्वजनिक दस्तऐवज (मंजुरीची कागदपत्रे, समित्यांच्या बैठकांचे इतिवृत्त, सरकारी आदेश), ठरावीक माध्यमांतील बातम्या आणि ऑनलाइन संशोधन एकत्र केले आहे. ही पत्रकारिता आणि लोकहितासाठीचे संशोधन आहे, अधिकृत सरकारी नोंद नाही.
2. अचूकता
प्रत्येक आकडा अचूक असावा आणि त्याच्या स्रोताशी जोडलेला असावा असा माझा प्रयत्न असतो, पण दस्तऐवज बदलतात, स्रोतांमध्ये मतभेद असतात आणि चुका होतात. मजकूर "जसा आहे तसा" दिला आहे; त्याच्या अचूकतेची, पूर्णतेची किंवा कोणत्याही उद्देशासाठी योग्यतेची कोणतीही हमी नाही.
रोजच्या आपोआप नोंदीने जोडलेल्या गोष्टींवर संपादक तपासेपर्यंत "अद्याप पडताळणी बाकी" असे लेबल असते.
दाव्यांना अधिकृत दस्तऐवज, वृत्तांत, आरोप किंवा अधिकृत दावा अशी लेबले आहेत. आरोप म्हणजे एखाद्या व्यक्तीचा दावा, त्याच व्यक्तीच्या नावाने दिलेला. तो या साइटचा तथ्य-निष्कर्ष नाही.
अंदाज (उदा. प्रति GWh जंगल किंवा उत्सर्जन) कार्यपद्धती पानावर प्रसिद्ध केलेल्या पद्धतीने काढले आहेत, आणि त्यांना 'अंदाज' असे लेबल आहे.
3. शेअर करण्याआधी तपासा
हा जिवंत आणि राजकीयदृष्ट्या संवेदनशील विषय आहे. एखादा आकडा, अवतरण किंवा स्क्रीनशॉट पुढे पाठवण्याआधी जोडलेला स्रोत उघडून स्वतः तपासा, आणि तो त्याच्या संदर्भासह आणि लेबलसह शेअर करा. तुम्ही प्रसिद्ध केलेल्या किंवा पुढे पाठवलेल्या मजकुराची जबाबदारी तुमची आहे.
4. सल्ला नाही
या साइटवरील काहीही कायदेशीर, आर्थिक, गुंतवणूक, अभियांत्रिकी किंवा इतर व्यावसायिक सल्ला नाही, आणि इथे कोणालाही कोणतीही कृती करण्यास सांगितलेले नाही. इथे वाचलेल्या कशावरही कृती करण्याआधी पात्र तज्ज्ञाशी बोला.
5. दायित्वाची मर्यादा
कायद्याने परवानगी असलेल्या पूर्ण मर्यादेपर्यंत, ही साइट वापरल्यामुळे, तिच्या मजकुरावर अवलंबून राहिल्यामुळे किंवा तो शेअर केल्यामुळे, प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्षपणे उद्भवणाऱ्या कोणत्याही नुकसानीसाठी, हानीसाठी, इजेसाठी, वादासाठी, कायदेशीर कारवाईसाठी किंवा इतर घटनेसाठी लेखक आणि योगदानकर्ते जबाबदार नाहीत.
6. निष्पक्षता आणि उत्तराचा हक्क
या साइटवर नाव आलेल्या विकासकांना, संस्थांना आणि अधिकाऱ्यांना उत्तर देण्याचा हक्क दिला जातो (आमच्याविषयी पाहा). त्यांची उत्तरे ते ज्या दाव्याला उत्तर देतात त्याच्या शेजारी प्रसिद्ध केली जातात. कंपन्या आणि अधिकारी यांची नावे फक्त त्यांच्या सार्वजनिक भूमिकेत घेतली आहेत; खासगी व्यक्तींची नावे फक्त त्यांनी सार्वजनिक भूमिकेत जाहीरपणे बोलले असेल तिथेच घेतली आहेत.
7. दुरुस्ती आणि मजकूर काढण्याच्या विनंत्या
daredavil239804@gmail.com वर पान, दावा आणि शक्य असल्यास एखादा दस्तऐवज पाठवा. मी 7 दिवसांत उत्तर देईन, जे चुकले आहे ते दुरुस्त करीन आणि त्या दुरुस्तीची नोंद त्या पानावर करीन. कोणतीही कायदेशीर चिंता मी तत्परतेने आणि प्रामाणिकपणे तपासीन.
8. इतरांचा मजकूर
दुवे अशा साइट्सकडे जातात ज्या माझ्या नियंत्रणात नाहीत. त्यांच्या मजकुरासाठी किंवा उपलब्धतेसाठी मी जबाबदार नाही.
छायाचित्रे Wikimedia Commons वरून, त्यांच्या स्वतःच्या परवान्यांखाली दाखवली आहेत; प्रत्येक छायाचित्र लेखक आणि परवाना असलेल्या त्याच्या फाइल-पानाशी जोडलेले आहे.
बातम्यांचे मथळे प्रसिद्ध झाले तसेच उद्धृत केले आहेत; सारांश माझ्या शब्दांत आहेत. मराठी पानांवर इंग्रजी मथळ्यांचा मराठी अनुवाद दिला आहे, आणि मूळ मथळा "मूळ इंग्रजी" या खुणेवर दिसतो. अवतरणे आणि आकडे त्यांच्या स्रोतांचे आहेत.
या साइटवर खाती नाहीत, जाहिराती नाहीत आणि मागोवा घेणाऱ्या कुकीज नाहीत. तुमचा ब्राउझर काही सेटिंग्ज तुमच्याच उपकरणावर साठवतो (रंगसंगती, भाषा आणि पहिल्या भेटीची सूचना तुम्ही पाहिली आहे का). छायाचित्रे याच साइटवरून दिली जातात; नकाशे OpenStreetMap वरून टाइल्स आणतात, आणि कोणत्याही वेब विनंतीप्रमाणे OpenStreetMap ला तुमचा IP पत्ता दिसतो. तुम्ही मला ईमेल केल्यास, तुमचा ईमेल मी फक्त उत्तर देण्यासाठी वापरीन.
11. बदल
साइट बदलेल तसे या अटीही बदलू शकतात. वरची तारीख नवीनतम आवृत्ती दाखवते.