Every number on this site comes from a document I can point to:
Official papers first: Terms of Reference, clearance letters, Expert Appraisal and Forest Advisory Committee minutes, EIA reports, forest orders, gazettes and Central Electricity Authority records, mostly from the Parivesh portal.
News second: only from a fixed list of outlets (see About), summarised in my own words.
Every claim is labelled documented, reported, alleged (always with who alleges it) or official claim. The ⓘ beside a number shows the page and sentence it comes from.
Daily updates are added automatically and marked "not yet reviewed" until an editor checks them.
When sources disagree, I show both figures side by side.
Spotted a mistake, or have a document I should see? Write to daredavil239804@gmail.com with the page, the claim and, if you can, a source. I reply within 7 days and note every fix on the page.
Please check the linked source before you forward a figure.
Independent and unfunded. Every number links to its source: please check it before you share. Allegations are marked and attributed. Terms & disclaimer ·
Maharashtra is planning dozens of Pumped storage project (PSP)Two reservoirs at different heights: water is pumped up when power is cheap and released through turbines when power is needed.More in glossary → in the Western Ghats / SahyadriThe 1,600 km mountain chain along India's west coast: older than the Himalaya, a UNESCO World Heritage site and a global biodiversity hotspot.More in glossary →. This site tracks each one: the trees and forest it needs, the clearances it got, and what people living there say. Read the story, or explore the data pages.
Independent: no money from developers, governments or parties. Built from official documents and 75 vetted outlets. How this site works
39projects tracked
1,64,674trees to be felled, on recordCounts public for 5 of 39 projects
3,211ha of forest land, on recordKnown for 32 of 39 projects
60,615MW in the pipeline
How a hill becomes a battery
☀️ Daytime: power is cheap
When solar floods the grid at midday, pumps push water from the lower reservoir up a tunnel to the upper one. The hill becomes a battery.
🌙 Evening: power is dear
When demand peaks, the water falls back through turbines and makes electricity. About 22% of the energy is lost on the round trip.
🪓 The cost: the forest
Two reservoirs, a dam, tunnels, muck dumps, roads and power lines go onto forested hills. On record so far: 1,64,674 trees to be felled, from the 5 projects whose tree count is public, and 3,211 ha of forest land across 32 of the 39 projects.
🐸 The cost: life around it
Reservoirs and roads break up plateaus, streams and wildlife corridors that hold species found nowhere else, and take village land and grazing.
The whole story in short chapters: the trees, the species found nowhere else, the clearances, the villages and the case for the projects, each chapter with a shareable card.
Every pumped storage project planned in Maharashtra on a map and in one table, sorted by trees to be felled. 60,615 MW in all; a page per project with its documents.
MoUs, clearances, felling orders, hearings and protests, newest first, filterable by project. Latest: Scheduled: PM to lay foundation stone for Karjat PSP.
या साइटवरील प्रत्येक आकडा मी दाखवू शकेन अशा एखाद्या दस्तऐवजातून आलेला आहे:
आधी अधिकृत कागदपत्रे: Terms of Reference (ToR), मंजुरीची पत्रे, तज्ज्ञ मूल्यांकन समिती (EAC) आणि वन सल्लागार समितीच्या (FAC) बैठकांचे इतिवृत्त, EIA अहवाल, वन विभागाचे आदेश, राजपत्रे आणि केंद्रीय विद्युत प्राधिकरणाच्या (CEA) नोंदी, बहुतेक Parivesh पोर्टलवरून.
नंतर बातम्या: फक्त ठरावीक माध्यमांतून (आमच्याविषयी पाहा), माझ्या शब्दांत सारांश.
प्रत्येक दाव्याला लेबल: अधिकृत दस्तऐवज, वृत्तांत, आरोप (आरोप कोण करतो ते नेहमी नमूद) किंवा अधिकृत दावा. आकड्याजवळील ⓘ तो आकडा ज्या पानावरून आणि वाक्यातून आला ते दाखवते.
रोजच्या नोंदी आपोआप जोडल्या जातात आणि संपादक तपासेपर्यंत त्यांवर "अद्याप पडताळणी बाकी" असे लिहिलेले असते.
स्रोतांमध्ये मतभेद असल्यास दोन्ही आकडे शेजारी शेजारी दाखवले आहेत.
चूक दिसली, किंवा मी पाहावा असा एखादा दस्तऐवज तुमच्याकडे आहे? daredavil239804@gmail.com वर पान, दावा आणि शक्य असल्यास स्रोत लिहून पाठवा. मी 7 दिवसांत उत्तर देईन, आणि प्रत्येक दुरुस्तीची नोंद त्या पानावर केली जाईल.
कोणताही आकडा पुढे पाठवण्याआधी कृपया जोडलेला स्रोत तपासा.
स्वतंत्र आणि कोणत्याही निधीशिवाय. प्रत्येक आकडा त्याच्या स्रोताशी जोडलेला आहे: शेअर करण्याआधी तो तपासा. आरोपांवर तसे लेबल आहे आणि ते कोणी केले ते नमूद आहे. अटी आणि अस्वीकरण ·
महाराष्ट्र सह्याद्रीत डझनभर पंप स्टोरेज प्रकल्प (PSP)वेगवेगळ्या उंचीवरचे दोन जलाशय: वीज स्वस्त असते तेव्हा पाणी पंपाने वर चढवले जाते, आणि विजेची गरज असते तेव्हा टर्बाइन्समधून खाली सोडले जाते.शब्दकोशात अधिक → प्रकल्पांची आखणी करत आहे. ही साइट प्रत्येक प्रकल्पाचा मागोवा घेते: त्यासाठी लागणारी झाडे आणि जंगल, त्याला मिळालेल्या मंजुरी आणि तिथे राहणाऱ्या लोकांचे म्हणणे. कथा वाचा, किंवा डेटा पाने पाहा.
स्वतंत्र: विकासक, सरकार किंवा पक्षांकडून एकही पैसा नाही. अधिकृत दस्तऐवज आणि तपासलेल्या 75 माध्यमांवर आधारित. ही साइट कशी काम करते
39प्रकल्पांचा मागोवा
1,64,674तोडल्या जाणाऱ्या झाडांची नोंद39 पैकी 5 प्रकल्पांची संख्या जाहीर
3,211ha वनजमीन, नोंदीनुसार39 पैकी 32 प्रकल्पांची माहिती उपलब्ध
60,615MW नियोजित
डोंगराची बॅटरी कशी होते
☀️ दिवस: वीज स्वस्त
दुपारी सौरऊर्जेने ग्रिड भरून जाते तेव्हा पंप खालच्या जलाशयातील पाणी बोगद्यातून वरच्या जलाशयात चढवतात. डोंगर बॅटरी बनतो.
🌙 संध्याकाळ: वीज महाग
मागणी शिगेला पोहोचते तेव्हा पाणी परत टर्बाइन्समधून खाली पडते आणि वीज तयार होते. या फेरीत (round trip) सुमारे 22% ऊर्जा वाया जाते.
🪓 किंमत: जंगल
दोन जलाशय, धरण, बोगदे, मातीचे ढिगारे, रस्ते आणि वीजवाहिन्या जंगलाने भरलेल्या डोंगरांवर येतात. आतापर्यंतची नोंद: ज्या 5 प्रकल्पांची झाडांची संख्या जाहीर आहे त्यांतून 1,64,674 झाडे तोडली जाणार, आणि 39 पैकी 32 प्रकल्पांत मिळून 3,211 ha वनजमीन.
🐸 किंमत: भोवतालचे जीवन
जलाशय आणि रस्ते पठारे, ओढे आणि वन्यजीवांचे मार्ग तोडतात, जिथे इतरत्र कुठेही न आढळणाऱ्या प्रजाती राहतात; आणि गावांची जमीन व गुरचरणही जाते.
संपूर्ण कथा छोट्या प्रकरणांत: झाडे, इतरत्र कुठेही न आढळणाऱ्या प्रजाती, मंजुरी, गावे आणि प्रकल्पांच्या बाजूचे म्हणणे; प्रत्येक प्रकरणासोबत शेअर करता येणारे कार्ड.
महाराष्ट्रात नियोजित प्रत्येक पंप स्टोरेज प्रकल्प नकाशावर आणि एका तक्त्यात, तोडल्या जाणाऱ्या झाडांनुसार क्रमाने. एकूण 60,615 MW; प्रत्येक प्रकल्पाचे दस्तऐवजांसह स्वतंत्र पान.
